PARTNERS
E-LEARNING - Migratie 1
MIGRATIE - ENKELE REIS NAAR HET ONBEKENDE
Aan redenen om het land van herkomst te verlaten absoluut geen gebrek. De in Europa vervolgde Calvinisten en Puriteinen trokken naar de Verenigde Staten toen dit nog een jong land was. Arme Turken en Marokkanen reisden in het midden van de vorige eeuw naar de Lage Landen omdat hen ‘bij ons’ betere werkomstandigheden werden beloofd. En de politiek van de dictator Augusto Pinochet deed duizenden mensen Chili inruilen voor betere oorden.
Dat de hoop op een beter leven vaak ijdel is staat ondertussen ook al buiten kijf. De reputatie van ‘America The Great’ als toonbeeld van politieke, culturele en religieuze verdraagzaamheid is ondertussen flink besmeurd. De gastarbeiders van weleer en hun nakomelingen zijn het doelwit van minder breeddenkende politieke partijen. En het lot van politieke vluchtelingen wordt een alsmaar heter hangijzer.
Het hoeft dan ook niet te verbazen dat de desillusie van de migrant al sinds jaar en dag een vast thema is in de wereldcinema. Een recent en dichtbijgelegen voorbeeld is ‘The Invader’ (2011) van artistiek manusje-van-alles Nicolas Provost. In deze genremengelmoes maken we kennis met een illegale immigrant uit Afrika die in Brussel enkel aan de bak komt als klusjesman voor een onderwereldfiguur. Als hij diens juk afwerpt, gaat het geen haar beter met hem. De ‘onzichtbare’ man vindt immers enkel en alleen nog betekenis als lustobject van een rijke Westerlinge.
Ook de gebroeders Dardenne kaarten deze problematiek regelmatig aan in hun films. In ‘La promesse’ (1996) tonen ze hoe een Belgische vader en zoon illegale immigranten uitbuiten, terwijl ze in ‘Le silence de Lorna’ (2011) een Albanese jongedame opvoeren die tevergeefs probeert om geïntegreerd te geraken in Luik. Een heus Hollywoodiaans voorbeeld van de nachtmerrie van de integratie is dan weer Steven Spielberg ‘The Terminal’. Daarin speelt Tom Hanks een Oost-Europese toerist die vastzit in de luchthaven van Los Angeles en kennismaakt met allerlei immigranten die ondanks hun verwoede pogingen om ‘op te lossen’ in de Amerikaanse samenleving altijd een beetje buitenstaander blijven.
Mission: Impossible – Integratie
De Poolse bruid (1998)
Een Poolse vrouw ontsnapt aan haar pooiers en wordt opgevangen door een Nederlandse landbouwer.
>> fragment
Last Resort (2000)
Een Russische immigrante vraagt politiek asiel aan in Groot-Brittannië en belandt in een opvangcentrum.
>> fragment
Nicolas Provost over ‘The Invader’
Wanneer besliste je dat je je focus van video-installaties naar langspeelfilms ging verleggen?
Provost: Ik heb altijd al een film willen draaien. Om eerlijk te zijn benader ik beide media op dezelfde manier.
Enige echte verschil: met langspeler bereik je een veel groter publiek. Vandaar dat ik er ook voor koos om een redelijk commercieel verhaal te vertellen. Ik wou niet de zoveelste kunstenaar zijn die zich in het arthouscircuit bewees.
Toch kan je ‘The Invader’ bezwaarlijk mainstream noemen.
Provost: Dat is niet aan mij om te beslissen. Ik weet alleen dat het verhaal dat ik vertel ontzettend rechtlijnig is. Een Afrikaanse immigrant baant zich een weg naar Europa en zoekt zich een plaats in de wereld. Hij probeert emotioneel en economisch te overleven, maar ontdekt dat dat allesbehalve meevalt. Daardoor beslist hij het recht in eigen handen te nemen.
Waarom stortte je op het thema ‘immigratie’?
Provost: Het is het universeelste thema. Een mens die zijn plaats in de samenleving zoekt: daar kan iedereen zich toch mee identificeren? Bovendien hou ik van antihelden. De buitenlander, de outsider, noem maar op. Ik heb zelf 10 jaar in Noorwegen gewoond en toch is het me nooit gelukt om geïntegreerd te geraken. De extreme eenzaamheid waarmee het personage uit mijn film wordt geconfronteerd is dan ook ontzettend herkenbaar.
Tot slot: had je deze film kunnen maken zonder hoofdacteur Isaka Sawadogo?
Provost: De film is hem letterlijk op het lijf geschreven. Ik leerde hem kennen in Noorwegen en wist meteen dat ik een film met hem wou maken. Ik had dan ook nooit een andere acteur in mijn hoofd. Isaka is een uitzonderlijke man. Hij is zowel innerlijk als uiterlijk imposant. Het geld dat hij aan ‘The Invader’ verdiende heeft hij in scholen in zijn geboorteland Burkina Faso gestoken. Ironisch detail: net zoals ik is hij van Noorwegen terug naar zijn moederland getrokken.
Steven Tuffin, februari 2012
